Nerka · Chirurgia nowotworów
Guz nerki — usunąć guz, zachować nerkę
Tam, gdzie pozwala na to wynik badań, usuwany jest tylko guz, a nie cały narząd.
Cel
Zachowanie narządu
częściowa nefrektomia wszędzie tam, gdzie pozwala na to wynik badań
Dostęp
Wspomagany robotem
kilka niewielkich portów zamiast dużego cięcia w boku
Miara
Czynność nerek
każdy zachowany fragment tkanki liczy się trwale
Choroba
Nerki filtrują krew i wytwarzają mocz. O guzie nerki mówimy wtedy, gdy komórki nerki rosną w sposób niekontrolowany. Najczęstszą postacią jest rak nerkowokomórkowy.
Większość guzów nerki wykrywana jest dziś przypadkowo — podczas badania USG lub tomografii komputerowej wykonanego z zupełnie innego powodu, często zanim w ogóle pojawią się dolegliwości.
Możliwe dolegliwości
Krew w moczu · ból w boku · wyczuwalny guz. Wszystkie trzy naraz zdarzają się rzadko i przemawiają wtedy za stadium zaawansowanym. We wczesnym stadium dolegliwości często nie ma wcale — dlatego wykrycie przypadkowe jest regułą, a nie wyjątkiem.
Za czynniki ryzyka uważa się palenie tytoniu, nadwagę, nadciśnienie tętnicze oraz występowanie choroby w rodzinie.
około 70 %
guzów nerki wykrywanych jest w stadium I — czyli wcześnie i w obrębie samej nerki.
ponad 94 %
przeżycia swoistego dla nowotworu po pięciu latach od operacji we wczesnym stadium.
Dane pochodzą z piśmiennictwa wymienionego niżej. Państwa indywidualny przebieg zależy od wielkości, położenia i rozległości guza oraz od czynności nerek.
Na modelu można pokazać, gdzie leży zmiana i co to oznacza dla operacji.
W rozmowie informacyjnej na modelu pokazuje się, gdzie leży zmiana i ile nerki można zachować.
Miara
Nerka nie jest częścią zamienną
Usunięcie całego narządu, gdy chora jest tylko jego niewielka część, byłoby jak wyburzenie domu dlatego, że jeden pokój wymaga remontu.
Około miliona jednostek filtrujących
Tyle nefronów zawiera każda nerka. Oczyszczają krew, regulują gospodarkę solną i ciśnienie krwi. W przeciwieństwie do komórek wątroby nie odnawiają się — dlatego zachowana tkanka pozostaje trwałym zyskiem.
Równorzędna kontrola nowotworu
W guzach do około 7 cm bezpieczeństwo onkologiczne częściowej nefrektomii jest równorzędne. NCCN, AUA i EAU zalecają ją w takich przypadkach jako standard wszędzie tam, gdzie jest technicznie wykonalna.
Korzystne dla serca i krążenia
Dobrze zachowana czynność nerek chroni długofalowo także serce i naczynia oraz oszczędza wielu pacjentom ograniczeń w diecie i w lekach na ciśnienie.
Możliwości pozostają otwarte
Kto zachowa czynność nerek, ma później większe pole manewru — przy nowym rozpoznaniu albo przy leczeniu obciążającym nerki.
Druga opinia
Rozpoznano guz nerki? Sprawdzimy, czy możliwe jest postępowanie oszczędzające narząd.
Metody operacyjne
Częściowa nefrektomia
oszczędza narząd
Usuwany jest tylko guz wraz z wąskim marginesem zdrowej tkanki; reszta nerki zostaje zachowana. W guzach do około 7 cm jest to standard zgodny z wytycznymi, wszędzie tam, gdzie jest technicznie wykonalny.
Radykalna nefrektomia
całkowite usunięcie
Usuwana jest cała nerka wraz z otaczającą ją tkanką tłuszczową. Jest to właściwa droga w przypadku dużych guzów oraz naciekania żyły głównej.
Nefroureterektomia
górne drogi moczowe
W guzach miedniczki nerkowej i moczowodu usuwa się nerkę razem z moczowodem.
Co zostaje usunięte
Linia przerywana pokazuje w każdym przypadku, co zostaje usunięte. Ta różnica jest tu istotą rzeczy.
Częściowa nefrektomia — usuwany jest guz z wąskim marginesem. Reszta nerki pracuje dalej.
Radykalna nefrektomia — usuwana jest cała nerka. Właściwa droga w przypadku dużych guzów.
Ilustracje schematyczne — nie są to zdjęcia pacjentów. Jak zabieg wygląda w konkretnym przypadku, zależy od położenia i wielkości zmiany.
Dlaczego wspomagana robotem
Częściowa nefrektomia jest zabiegiem technicznie trudniejszym: trzeba wyciąć guz i ponownie zamknąć nerkę, podczas gdy dopływ krwi jest na krótko przerwany. Dokładnie do tego stworzone są przegubowe narzędzia oraz trójwymiarowy, powiększony obraz — sprawiają, że precyzyjne szycie pod presją czasu daje się opanować.
W porównaniu z operacją otwartą przez cięcie w boku oznacza to z reguły mniejszą utratę krwi, mniejsze blizny i krótszy czas powrotu do sił. W porównaniu z klasyczną laparoskopią najbardziej liczy się krótszy czas zaciśnięcia naczyń — a właśnie od niego zależy, jak dobrze nerka zachowa swoją wydolność.
Sterowanie odbywa się z konsoli — obraz pola operacyjnego jest powiększony i trójwymiarowy.
Powrót do codzienności
Dostępy
5–6 portów
każdy około centymetra, blizny ledwo widoczne
Prowadzenie auta
1–2 tygodnie
gdy tylko reagowanie za kierownicą nie sprawia bólu
Praca biurowa
2–3 tygodnie
praca fizyczna później
Niewielkie cięcia goją się szybko. Z dźwiganiem ciężarów i intensywnym sportem należy odczekać około czterech do sześciu tygodni. Parametry czynności nerek kontrolowane są w tygodniach po operacji.
Kontrole po leczeniu
Po operacji częścią leczenia są regularne kontrole: badania obrazowe i badania krwi, dzięki którym można śledzić zarówno stan onkologiczny, jak i czynność nerek. We wczesnym stadium wystarczają zwykle jedna do dwóch wizyt w roku; przy zmianach zaawansowanych odstępy są na początku krótsze.
Wizyty te służą jednocześnie kontroli ciśnienia krwi i parametrów nerkowych — jedno i drugie zasługuje na uwagę daleko poza samą opieką onkologiczną.
Przebieg
Przed zabiegiem
Badania obrazowe przekrojowe do planowania, badania laboratoryjne wraz z oceną czynności nerek, rozmowa informacyjna i zgoda. Leki przeciwkrzepliwe omawiamy odpowiednio wcześnie.
Zabieg
Z asystą robota przez kilka małych dostępów. Przy resekcji częściowej dopływ krwi zostaje na krótko zatrzymany, guz wycięty, a nerka ponownie zamknięta. Ta faza jest utrzymywana możliwie krótko.
Po zabiegu
Wczesne uruchamianie. Po częściowej nefrektomii przez jeden do trzech dni może pozostać dren. Czynność nerek kontrolowana jest na podstawie badań krwi i zwykle stabilizuje się w ciągu kolejnych miesięcy.
Źródła
Informacje na tej stronie są zgodne z zaleceniami NCCN, AUA i EAU dotyczącymi leczenia zlokalizowanego raka nerkowokomórkowego oraz z wymienionymi niżej pracami przeglądowymi. To, czy i w jaki sposób przeprowadzana jest operacja, zależy od wielkości, położenia i rozległości guza oraz od czynności nerek; omawiamy to z Państwem indywidualnie.
Rose TL, Kim WY. Renal Cell Carcinoma. JAMA 2024;332(12):1001–1010.
Campbell SC, Uzzo RG, Karam JA, et al. Renal Mass and Localized Renal Cancer: Evaluation, Management, and Follow-Up — AUA Guideline, Part II. J Urol 2021;206(2):209–218.
Stewart GD, Klatte T, Cosmai L, et al. The Multispeciality Approach to the Management of Localised Kidney Cancer. Lancet 2022;400(10351):523–534.
Young M, Jackson-Spence F, Beltran L, et al. Renal Cell Carcinoma. Lancet 2024;404(10451):476–491.
Kontakt
Druga opinia w guzie nerki
Czy operacja oszczędzająca nerkę jest możliwa? Prosimy zabrać ze sobą badania obrazowe przekrojowe — obejrzymy je wspólnie.
Godziny przyjęć
- środa · 14:00
- czwartek · 08:30–16:00
PD Dr. med. Sami-Ramzi Leyh-Bannurah. Terminy ustala sekretariat urologii.